Categorieën
Nieuws

Coalitieakkoord biedt aanleiding tot nieuwe inzet voor Rookvrije Generatie

De Hartstichting, KWF en Longfonds zien in het nieuwe coalitieakkoord veel kansen om de aanpak voor een Rookvrije Generatie te versterken. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat de doelstellingen uit het Nationaal Preventieakkoord worden voortgezet met als doel om in 2040 een Gezonde Generatie te realiseren. Dit betekent dus dat er hard moet worden ingezet op het realiseren van een Rookvrije Generatie. Partijen zijn wel enigszins verbaasd dat het terugdringen van roken niet explicieter genoemd wordt, gezien de enorme urgentie met 20.000 doden per jaar.

We zijn er nog niet

De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet om roken minder aantrekkelijk te maken, mede dankzij het Nationaal Preventieakkoord en verschillende moties en amendementen, maar we zijn er nog niet. We weten dat de ambitie om een Rookvrije Generatie te realiseren onder druk staat, doordat de meest effectieve maatregel uit het Preventieakkoord (accijnsverhoging) met een jaar vertraging wordt doorgevoerd. Gezien de afspraken in het coalitieakkoord vertrouwen we er echter op dat het nieuwe kabinet zo snel mogelijk samen met ons de volgende stappen zet en het Nationaal Preventieakkoord wordt aangescherpt met nieuwe afspraken en maatregelen op het gebied van roken zoals het verminderen van het aantal verkooppunten van tabak en het verhogen van de prijs met minimaal 10% per jaar. Ook wij blijven ons daarbij onverminderd inzetten voor een Rookvrije Generatie.

Rookvrij opgroeien

Niemand wil immers dat kinderen gaan roken. Het is een dodelijke verslaving waar je niet makkelijk vanaf komt. Toch beginnen nog iedere week honderden kinderen met roken. Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft vroegtijdig aan de gevolgen ervan. Dat zijn ongeveer 20.000 Nederlanders per jaar. Daarom moet ieder kind dat geboren wordt, de kans krijgen om rookvrij op te groeien. Daar hebben we het kabinet hard bij nodig.

Aanscherpen Nationaal Preventieakkoord

De Rookvrije Generatie kan worden versterkt en versneld door het Nationaal Preventieakkoord aan te scherpen met nieuwe afspraken en maatregelen. Het gaat dan in ieder geval om vijf belangrijke maatregelen:

  • In het Preventieakkoord staat het voornemen dat de prijs van een pakje sigaretten in 2023 naar 10 euro stijgt. Het is essentieel dat dit inderdaad gebeurt en dat ook daarna de prijs jaarlijks blijft stijgen door een accijnsverhoging van minimaal 10%.
  • Daarnaast moeten verdere stappen worden gezet om te zorgen dat tabak zo snel mogelijk alleen nog in tabaksspeciaalzaken wordt verkocht.
  • Ook mogen aanverwante producten als de e-sigaret niet worden vergeten. Die zijn nu nog te aantrekkelijk voor jongeren, vanwege mooie verpakkingen, smaakjes en een lagere prijs.
  • Verder zijn meerjarige overheidscampagnes hard nodig, om te stimuleren dat volwassenen stoppen met roken en te zorgen voor brede bewustwording over de schadelijkheid van roken.
  • Tot slot is goede en toegankelijke ondersteuning bij stoppen met roken voor iedereen van groot belang.
Categorieën
Nieuws

KWF, Hartstichting en Longfonds doen noodkreet richting de politiek: deadline nadert voor accijnsverhoging in 2022

De drie Gezondheidsfondsen, initiatiefnemers van de Rookvrije Generatie, doen een urgente oproep richting de politiek om een accijnsverhoging op tabak te realiseren in 2022. Verhogingen van de prijs van tabaksproducten worden wereldwijd gezien als de meest effectieve maatregel om roken terug te dringen. Als er voor 31 december geen wijziging van het Belastingplan 2022 wordt voorgesteld, betekent dit dat de in het Preventieakkoord afgesproken accijnsverhoging niet plaatsvindt en het bereiken van een Rookvrije Generatie vertraagt. Het doel van het preventieakkoord is een rookvrije generatie in 2040.

“Vertraging kost letterlijk levens”

Michael Rutgers, voorzitter Gezondheidsfondsen voor Rookvrij: “Nog steeds beginnen er iedere week honderden kinderen met roken en er overlijden jaarlijks 20.000 mensen aan de gevolgen van roken. Dit moet stoppen en we weten dat accijnsverhoging de meest effectieve maatregel hiervoor is. Het mag niet zo zijn dat de trage kabinetsformatie een bom legt onder deze urgente maatregel. We hebben in 2018 in het preventieakkoord afspraken met elkaar gemaakt. Iedere vertraging kost letterlijk levens.”

Afspraken Preventieakkoord

In het Preventieakkoord staat dat de prijs van een pakje sigaretten via accijnsverhoging verder verhoogd kan worden tot €10,- in 2023, na evaluatie van de accijnsverhoging van 2020. De resultaten van deze evaluatie door het RIVM zijn positief: 11 procent van de ondervraagde rokers is na de accijnsverhoging van 2020 gestopt met roken. Dat is beduidend meer dan de circa 3 procent rokers die gemiddeld per jaar stoppen. Daarnaast is 25 procent van de ondervraagde rokers minder gaan roken.

Kans om rookvrij op te groeien

Daarom roepen KWF, Hartstichting en Longfonds de politiek op om alles te doen wat in hun macht ligt om de reeds voorgenomen accijnsverhoging van sigaretten op te nemen in het belastingplan 2022 en ook de accijnzen op andere tabaksproducten te laten meestijgen. Zo krijgen onze kinderen de kans om rookvrij op te groeien.

Lees ook het artikel in De Trouw: ‘Pas bij 60 euro per pakje wil de roker stoppen’.

Categorieën
Nieuws

De overheid moet alert blijven op de tabakslobby

Vergeleken met andere landen heeft de Nederlandse overheid de tabakslobby in 2020 beter op afstand gehouden. Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut in opdracht van Gezondheidsfondsen voor Rookvrij. “Maar de overheid moet wel scherp blijven,” waarschuwt programmahoofd Tabak Marc Willemsen.

Altijd andere belangen

Marc: “De tabaksindustrie zoekt telkens nieuwe manieren om het publiek, en dus ook politici, te bereiken. Zo hebben ze dit jaar politici proberen te bereiken met een nieuwe campagne waarbij het lijkt alsof de tabaksindustrie mensen wil helpen van het roken af te komen. Politici moeten zich realiseren dat de tabaksindustrie nooit een deel van de oplossing is. Zij hebben altijd andere belangen.”

Geen bewijs voor inmenging beleid

Uit het ‘Tobacco Industry Interference’-onderzoek blijkt dat er geen bewijs is gevonden in openbare bronnen van directe inmenging van de tabaksindustrie in het huidige tabaksontmoedigingsbeleid. Contact tussen overheid en de tabaksindustrie is alleen toegestaan als het noodzakelijk is om wet- en regelgeving goed uit te voeren en moet gemeld worden in het transparantieregister. Willemsen: “Dat is goed nieuws, hoewel er nog wel ruimte voor verbetering is bij de douane en als het gaat om het gepast gebruik van het transparantieregister.”

Transparantieregister

Uit het onderzoek blijkt dat het transparantieregister nog niet goed gebruikt wordt. Willemsen: “Sommige documenten zijn pas negen maanden na een overleg online geplaatst. Hierdoor is het lastig te achterhalen of de industrie invloed heeft gehad. Ook hier moet de overheid dus scherp blijven en ervoor zorgen dat ze dit register goed gebruiken.”

Verder limiteren van samenwerkingsafspraken

De douane en de tabaksindustrie werken samen om fraude en smokkel van tabaksproducten tegen te gaan. De huidige samenwerking tussen de douane en de tabaksindustrie is voor onbepaalde tijd. Dat is ongebruikelijk én onwenselijk. Willemsen: “De douane is onderdeel van het ministerie van Financiën, waar ook besloten wordt over de tabaksaccijns. Accijns is een belangrijk onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord. Het is dus zeer onwenselijk dat er aan de ene kant afspraken zijn met de tabaksindustrie en er aan de andere kant tegen gestreden wordt: in hetzelfde ministerie! De samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt moeten dus (verder) gelimiteerd worden.”

Internationale ranking

Het rapport maakt deel uit van de Global Tobacco Industry Interference Index. Hier doen tachtig landen aan mee. Wereldwijd staat Nederland op de 6e plek. In Europa (zestien landen die meedoen) staat Nederland op de derde plek. Vorig jaar heeft Nederland ook meegedaan aan dit onderzoek.


Wat is de Tobacco Industry Interference Index?
In 2003 tekende de overheid het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging. Daarmee heeft de overheid vastgelegd dat zij de tabaksindustrie op afstand houdt bij het maken van tabakswetgeving en – beleid. De Tobacco Industry Interference Index bekijkt aan de hand van een aantal indicatoren of de overheid daadwerkelijk alleen noodzakelijke contacten met de industrie onderhoudt. Dit rapport maakt deel uit van de Global Tobacco Industry Interference Index.

Categorieën
Nieuws

Onbegrijpelijk kabinetsbesluit: geen grote accijnsverhoging op tabak in 2022

De Hartstichting, KWF en Longfonds vinden het onbegrijpelijk dat het kabinet niet van plan is om in 2022 een grote accijnsverhoging op tabak door te voeren. Wij zijn zeer teleurgesteld en hopen dat de Tweede Kamer zich alsnog uitspreekt voor een accijnsverhoging. Dat is belangrijk, want nog steeds raken elke week honderden kinderen verslaafd aan roken. En nog steeds sterven elk jaar ongeveer 20.000 Nederlanders aan de gevolgen ervan. Talloze onderzoeken en buitenlandse voorbeelden laten zien dat stevige prijsverhoging de meest effectieve manier is om roken terug te dringen. In het Nationaal Preventieakkoord is daarom het voornemen opgenomen om de prijs van een pakje sigaretten stapsgewijs te verhogen tot €10,- in 2023. Het kabinet zet daar nu een streep doorheen, door in het Belastingplan 2022 geen accijnsverhoging op te nemen. Daarmee kiest het kabinet ervoor om het realiseren van een Rookvrije Generatie te vertragen.

Prijsverhoging: meest effectieve maatregel richting een Rookvrije Generatie

Met de Rookvrije Generatie willen wij – de Hartstichting, KWF en Longfonds – rookvrij opgroeien vanzelfsprekend maken. Structurele, substantiële verhoging van de prijs van tabaksproducten (door hogere accijnzen) is de meest effectieve maatregel om roken terug te dringen.[i] Jongeren en jongvolwassenen zijn zelfs extra gevoelig voor prijsverhoging, zo blijkt uit internationaal onderzoek. Als reden wordt onder meer genoemd dat zij vaak minder te besteden hebben. Een prijsverhoging raakt hen harder in de portemonnee.[ii]

Prijsverhoging logisch na positieve resultaten evaluatie RIVM

Zoals afgesproken in het Nationaal Preventieakkoord is de accijns op een pakje sigaretten in 2020 zodanig verhoogd dat de prijs met €1,- is gestegen, naar ongeveer €8,- per pakje. In het Preventieakkoord staat dat de prijs van een pakje sigaretten via accijnsverhoging verder verhoogd kan worden tot €10,- in 2023. Dit zou echter pas plaatsvinden na een evaluatie van de accijnsverhoging van 2020.

De resultaten van de evaluatie door het RIVM waren positief: 11 procent van de ondervraagde rokers is na de accijnsverhoging van 2020 gestopt met roken. Dat is beduidend meer dan de circa 3 procent rokers die gemiddeld per jaar stoppen. Daarnaast is 25 procent van de ondervraagde rokers minder gaan roken.[iii]

Er is op basis van de evaluatie dus geen enkele reden om de voorgenomen accijnsverhoging niet door te laten gaan. Toch heeft het kabinet de benodigde accijnsverhoging van €1,- per pakje sigaretten niet opgenomen in het Belastingplan 2022. De Hartstichting, KWF en Longfonds vinden het onbegrijpelijk en enorm teleurstellend dat het kabinet ervoor kiest om zo het realiseren van een Rookvrije Generatie te vertragen. Zij roepen Tweede Kamerleden op om zich tegen dit besluit te verzetten bij de behandeling van het Belastingplan.


[i] Trimbos instituut (2020). Effecten van accijns en prijs op het gebruik van tabaksproducten. Utrecht: Trimbos-instituut. Beschikbaar via: https://www.trimbos.nl/aanbod/webwinkel/product/af1357-effecten-van-accijns-en-prijs-op-het-gebruik-tabaksproducten.

[ii] Zie eindnoot i. Ook uit recent Nederlands onderzoek zijn hiervoor aanwijzingen beschikbaar, zie Visscher, K., Everaars, B., Suijkerbuijk, A., De Wit, A. (2021). Prijsgevoeligheid van rokende jongeren. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Beschikbaar via: https://www.rivm.nl/documenten/prijsgevoeligheid-van-rokende-jongeren.

[iii] Visscher, K., Lambooij, M., Suijkerbuijk, A., Van Gils, P., De Wit, A. (2021). Prijsgevoeligheid van rokers. Gedragseffecten van accijnsverhoging: stoppen, minderen, goedkoper product roken of kopen over de grens? Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Beschikbaar via: https://www.rivm.nl/publicaties/prijsgevoeligheid-van-rokers-gedragseffecten-van-accijnsverhoging-stoppen-minderen.

[iv] Zie eindnoot iii.

Categorieën
Nieuws

Onder andere Hans Klok en Patricia Paay ambassadeurs van Stoptober

Voor deze achtste editie van Stoptober zullen weer tienduizenden mensen de uitdaging aangaan en meedoen aan dit Nationaal Stopmoment. Onder hen ook diverse bekende Nederlanders. Hans Klok, Patricia Paay, Bill van Dijk, Richard Spijkers en Louisa en Rowan zijn in 2021 de ambassadeurs van Stoptober. Inmiddels is deze actie zo groot geworden dat er op 1 oktober meer mensen stoppen met roken dan op 1 januari. Uit onderzoek is gebleken dat mensen vaker gestopt blijven als ze samen met anderen mensen stoppen.

‘Ik rook al veel te lang,’ zegt Hans Klok. ‘In het verleden heb ik al zo vaak gezegd dat ik ga stoppen. Maar het is altijd mijn guilty pleasure geweest. Voor mij was dat sigaretje een moment om tot rust te komen. Maar dat moet afgelopen zijn. Ik voel dat ik in een nieuwe fase in mijn leven zit en dat is dus voor mij het moment om met roken te stoppen. Het geeft ook een extra motivatie dat het nu out in the open is en iedereen op me zal letten.’

Patricia Paay is een paar jaar geleden weer begonnen met roken. Na een stressvolle periode pakte ze een sigaret en al snel werden dat er meer. Met als gevolg dat haar stem een octaaf zakte. ‘Het is tijd om met deze slechte gewoonte af te rekenen. Roken is slecht. Voor je gezondheid, voor je stem, voor alles. Ik heb er ook het volste vertrouwen in dat ik het ga redden.’

‘Poetsers’ Louisa Janssen en haar echtgenoot Rowan stoppen ook op 1 oktober. ‘Ik rook veel te veel,’ zegt Louisa. ‘Gelukkig zijn we met zijn tweetjes, dus we kunnen elkaar motiveren. En hopelijk ook al die andere Nederlanders die deze maand besluiten te stoppen. We doen het met elkaar.’

Zanger en acteur Bill van Dijk rookt al jaren. Een verslaving waar hij graag van af wil. ‘Je bent nooit te oud om te stoppen met roken,’ laat Bill weten. ‘Het zal moeilijk zijn. Maar het lijkt me heerlijk om nooit meer naar sigaret te verlangen.’

Richard Spijkers, heeft meerdere redenen om te stoppen met roken. ‘Ten eerste is het heel slecht voor je gezondheid en ten tweede heb ik er genoeg van om een gesprek of wat dan ook te onderbreken omdat ik niet zonder sigaretten kan.’

Over Stoptober

Stoptober is samen 28 dagen niet roken in oktober. Vanaf 2 september begint de landelijke campagne van Stoptober en vanaf 1 oktober begint de 28 dagen niet roken reis. De verwachting is dat ook dit jaar weer meer dan 50.000 mensen zullen stoppen met roken. Iedereen die aan Stoptober wil meedoen, kan zich vanaf 2 september inschrijven via de website www.stoptober.nl en de gratis Stoptober app downloaden.

Stoptober Magazine

Alle deelnemers van Stoptober kunnen het gratis Stoptober Magazine – zolang de voorraad strekt – ophalen bij een Kruidvatvestiging bij hen in de buurt. In het magazine staan inspirerende verhalen van bekende en onbekende Nederlanders en veel tips om de 28 dagen door te komen.

Het Stoptoberhuis

Van 30 september tot en met 4 oktober laten vijftig rokers zich vrijwillig opsluiten om die eerste lastige dagen van Stoptober samen door te komen. De stoppers worden daarbij bijgestaan door stopcoaches. Op www.stoptober.tv is te volgen wat er in het huis gebeurt en hoe het de kandidaten vergaat.

Stoptober camper

De Stoptober camper rijdt door heel Nederland en komt op drukke pleinen en markten. Deskundigen geven informatie over het stoppen met roken en over Stoptober.

Aanbod voor bedrijven

Naast ondersteuning voor individuele deelnemers heeft Stoptober –net als voorgaande jaren- een speciaal aanbod voor bedrijven en organisaties die stoppen met roken bij hun medewerkers onder de aandacht willen brengen. Bedrijven kunnen op www.bedrijven.stoptober.nl promotiematerialen bestellen en aanvullende trainingen aanvragen.

Stoptober is een initiatief van KWF, het Longfonds, de Hartstichting, Gezondheidsfondsen voor Rookvrij en het Ministerie van VWS. ‘In de afgelopen jaren is uit onderzoek gebleken deze gezamenlijke manier van stoppen werkt. Onderzoek van Amsterdam UMC heeft aangetoond dat 74% van de deelnemers Stoptober succesvol afrondt. 50% rookt na 3 maanden nog steeds niet en 25% is na een jaar nog rookvrij. Dat percentage is 5x hoger dan een stoppoging zonder hulp en steun.’

Voor meer informatie neem contact op met Debbie Prijs van Stoptober (debbie.prijs@stoptober.nl, 06 52 39 59 53) of Inge de Bruijn van Royal Promotions (inge@royalpromotions.nl, 06 28 83 66 47)

Categorieën
Nieuws

“Rookt u?” Huisartsen moeten dat veel vaker vragen

Slechts 1 op de 10 huisartsen geeft aan alle patiënten die roken het advies om te stoppen. “Veel te weinig”, zegt Esther Croes, arts-epidemioloog bij het Trimbos-instituut. “Het gaat al mis bij de vraag die eraan voorafgaat: rookt u?”

Uit een verkenning naar de stoppen-met-rokenzorg in de huisartsenpraktijk blijkt dat slechts 1 op de 5 huisartsen deze belangrijke vraag aan iedere patiënt stelt. “De huisarts speelt een sleutelrol in de stoppen-met-rokenzorg. Hier valt nog veel te winnen.”

Stop met roken: dat advies moet de huisarts jaarlijks geven

De NHG-Behandelrichtlijn voor huisartsen adviseert om alle rokers in de praktijk een stopadvies te geven. Toch geeft slechts 10% van de huisartsen die de vragenlijst hebben ingevuld, aan dit bij vrijwel alle rokende patiënten te doen. Een groot deel van de huisartsen geeft wel aan meestal een stopadvies te geven wanneer een patiënt gemotiveerd is om te stoppen of wanneer het roken ter sprake komt, maar dit gebeurt dus nog lang niet altijd. De NHG-Behandelrichtlijn adviseert om ook bij rokers die ongemotiveerd zijn een stopadvies te geven en het stopadvies bij voorkeur jaarlijks te geven. In elk geval bij elk contact waarbij aan roken gerelateerde klachten voorkomen. Croes:  “Het is belangrijk om geen enkele roker in de kou te laten staan: sommige rokers hebben wat meer zetjes nodig. Zij moeten jaarlijks een stopadvies krijgen. ”

Ondersteuning bij stoppen met roken

Voor een effectieve ondersteuning aan mensen die willen stoppen met roken, is het belangrijk dat huisartsen begeleiding aanbieden. Dat hoeven ze niet zelf te doen. Huisartsen kunnen hiervoor ook doorverwijzen. Volgens de NHG-Behandelrichtlijn heeft gedragsmatige begeleiding de voorkeur, zoals individuele gesprekken of groepsbegeleiding. Medicijnen kunnen daarop een aanvulling zijn. Ruim 1 op de 5 huisartsen biedt echter niet altijd  gedragsmatige begeleiding aan als medicijnen worden voorgeschreven. Croes: “Dat is een gemiste kans, want juist tijdens de gedragsmatige begeleiding leert een roker waar de valkuilen liggen.”

Regionale stoppen-met-rokenzorg moet verbeterd worden

Om passende stoppen-met-rokenzorg te kunnen bieden, heeft een huisarts een overzicht nodig van het aanbod in de regio. De meerderheid van zorgverleners in de huisartsenpraktijk zegt goed op de hoogte te zijn van het regionale stoppen-met-rokenzorg aanbod. 21% van zorgverleners in de huisartsenpraktijkgeeft echter aan niet op de hoogte te zijn van het actuele aanbod. De samenwerking in de regio kan nog flink verbeterd worden: de meeste praktijken (57%) geven aan dat er geen regionale samenwerkingsafspraken over stoppen met roken zijn, slechts 16% geeft aan dat er wel afspraken zijn en 18% geeft aan het niet te weten.

Verkenning naar de stoppen-met-rokenzorg bij huisartsen

Voor het onderzoek is een vragenlijst verstuurd naar 500 huisartsenpraktijken binnen een representatieve steekproef van 36 Nederlandse gemeenten (10% van het totaal aantal Nederlandse gemeenten). In totaal hebben 137 respondenten uit 111 huisartsenpraktijken van 34 gemeenten de vragenlijst ingevuld. De aanbevelingen uit de verkenning worden verspreid onder zorgverleners.

Bekijk de belangrijkste resultaten in het rapport en in de infographic.

Categorieën
Nieuws

Doorzetten accijnsverhoging is cruciaal op weg naar een Rookvrije Generatie

Nog steeds raken elke week honderden kinderen verslaafd aan roken. Er is dus geen tijd te verliezen: nú is het moment om een volgende stap te zetten richting een Rookvrije Generatie. Uit talloze onderzoeken en ervaringen uit het buitenland blijkt dat substantiële verhoging van de prijs van tabak de meest effectieve maatregel is om roken terug te dringen. Jongeren zijn zelfs extra gevoelig voor prijsverhoging, zo blijkt uit onderzoek. Bovendien vindt driekwart van de Nederlanders het voorkomen dat jongeren beginnen met roken een goede reden om de accijns te verhogen.[1] Uit de evaluatie van het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS blijkt dat na de accijnsverhoging van 2020 11 procent van de ondervraagde rokers is gestopt met roken. Dat is meer dan de circa 3 procent rokers die gemiddeld per jaar stoppen. Dit laat opnieuw zien dat accijnsverhoging wérkt. Daarom roept Gezondheidsfondsen voor Rookvrij de politiek op om de reeds voorgenomen accijnsverhoging van sigaretten op te nemen in het belastingplan 2022 en ook de accijnzen op andere tabaksproducten te laten meestijgen. Zo krijgen onze kinderen de kans om rookvrij op te groeien.

Prijsverhoging: de meest effectieve maatregel richting een Rookvrije Generatie

Met de Rookvrije Generatie willen wij – de Hartstichting, KWF en Longfonds – rookvrij opgroeien vanzelfsprekend maken. Dit betekent vrij van blootstelling aan tabaksrook en de verleiding om te gaan roken. Structurele, substantiële verhogingen van de prijs van tabaksproducten (door hogere accijnzen) worden wereldwijd gezien als de meest effectieve maatregel om roken terug te dringen.[2] Jongeren en jongvolwassenen zijn zelfs extra gevoelig voor prijsverhoging, zo blijkt uit internationaal onderzoek.[3] Ook uit recent Nederlands onderzoek zijn hiervoor aanwijzingen beschikbaar.[4] De maatregel is daarom een onmisbaar component in het brede pakket van activiteiten en maatregelen dat nodig is om tot een Rookvrije Generatie te komen.

Prijsverhogingen naar €10,- per pakje sigaretten in 2023 zijn essentieel

In navolging van het Nationaal Preventieakkoord is de accijns op een pakje sigaretten in 2020 zodanig verhoogd dat de prijs met €1,- is gestegen, naar ongeveer €8,- per pakje. Dat is een mooie eerste stap, maar om de benodigde impact te genereren op weg naar een Rookvrije Generatie zijn verdere accijnsverhogingen hard nodig.

In het Preventieakkoord staat dat de prijs van een pakje sigaretten via accijnsverhoging verder verhoogd kan worden tot €10,- in 2023, maar pas na evaluatie van de accijnsverhoging van 2020. De resultaten van deze evaluatie door het RIVM zijn positief: 11 procent van de ondervraagde rokers is na de accijnsverhoging van 2020 gestopt met roken. Dat is beduidend meer dan de circa 3 procent rokers die gemiddeld per jaar stoppen. Daarnaast is 25 procent van de ondervraagde rokers minder gaan roken. De accijnsverhoging heeft er niet toe geleid dat veel meer mensen hun rookwaar over de grens gingen kopen, al speelt daarbij ook mee dat de grens met België gesloten was tijdens de eerste lockdown. Het RIVM denkt dat het niet erg waarschijnlijk is dat een groot deel van de Nederlandse rokers bij verdere prijsstijgingen vaker naar het buitenland reist om daar zijn rookwaren te kopen.[5]

Er is dus alle reden om nú de volgende stap te zetten naar een Rookvrije Generatie, te beginnen met het vastleggen van een accijnsverhoging van ongeveer €1,- per pakje sigaretten in het belastingplan 2022.

Na 2023 minimaal 10 procent accijnsverhoging per jaar

Ook na 2023 zijn accijnsverhogingen nodig van minimaal 10 procent per jaar. Het IBO Gezonde leefstijl concludeerde in 2016 dat “grote accijnsverhogingen effectiever zijn in het tegengaan van rookgedrag dan een stapeling van opeenvolgende kleine verhogingen”.[6] Daarbij wordt verwezen naar verhogingen van 10 tot 20 procent. Ook de Wereldbank adviseert om niet terughoudend te zijn met grote accijnsverhogingen op tabaksproducten (“go big, go fast”).[7] Met verdere accijnsverhogingen van minimaal 10 procent per jaar sluiten we ook aan bij internationale best practices van koplopers als Australië en Nieuw-Zeeland.[8]

Prijzen van andere tabaksproducten stijgen mee

Bij accijnsverhogingen op sigaretten mogen andere tabaksproducten, zoals shag en cigarillo’s, niet worden vergeten. Wanneer de prijs van sigaretten meer stijgt dan de prijs van een ander tabaksproduct, stappen rokers mogelijk over naar het goedkopere product.[9] Dit ondermijnt het positieve effect van accijnsverhogingen. De richtsnoeren bij het internationale WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging bevelen daarom aan om alle tabaksproducten op een vergelijkbare manier te belasten.[10]


[1] Dit blijkt uit onderzoek onderzoek uitgevoerd door Kantar in opdracht van Gezondheidsfondsen voor Rookvrij, onder 1.067 Nederlanders van 18 jaar en ouder in de periode van 8 t/m 15 februari 2021.

[2] Trimbos instituut (2020). Effecten van accijns en prijs op het gebruik van tabaksproducten. Utrecht: Trimbos-instituut. Beschikbaar via: https://www.trimbos.nl/aanbod/webwinkel/product/af1357-effecten-van-accijns-en-prijs-op-het-gebruik-tabaksproducten.

[3] Zie eindnoot 2.

[4] Visscher, K., Everaars, B., Suijkerbuijk, A., De Wit, A. (2021). Prijsgevoeligheid van rokende jongeren. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Beschikbaar via: https://www.rivm.nl/documenten/prijsgevoeligheid-van-rokende-jongeren.

[5] Visscher, K., Lambooij, M., Suijkerbuijk, A., Van Gils, P., De Wit, A. (2021). Prijsgevoeligheid van rokers. Gedragseffecten van accijnsverhoging: stoppen, minderen, goedkoper product roken of kopen over de grens? Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Beschikbaar via: https://www.rivm.nl/publicaties/prijsgevoeligheid-van-rokers-gedragseffecten-van-accijnsverhoging-stoppen-minderen.

[6] Werkgroep “IBO Gezonde leefstijl” (2016). Eindrapportage van de werkgroep “IBO Gezonde leefstijl”. Beschikbaar via: https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2016/04/01/ibo-gezonde-leefstijl/ibo-gezonde-leefstijl.pdf.

[7] Marquez, P.V. & Moreno-Dodson, B. (2017). Tobacco Tax Reform at the Crossroads of Health and Development: A Multisectoral Perspective. Washington: World Bank. Beschikbaar via: https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/28494/119792-REVISED-v2-FINAL-WBG-TobaccoTaxReform-FullReport-web.pdf.

[8] Tussen 2013 en 2020 is de tabaksaccijns in Australië jaarlijks verhoogd met 12,5 procent, bovenop correcties voor de inflatie (tot 2014) en voor loonstijgingen (na 2014). In Nieuw-Zeeland zijn de tabaksaccijnzen sinds 2010 elk jaar verhoogd met minimaal 10 procent plus correctie voor inflatie. Een pakje sigaretten kostte daar in 2020 omgerekend ruim €19,-. In Europa is het Verenigd Koninkrijk koploper, met een prijs van omgerekend bijna €14,- per pakje sigaretten in 2020. In Frankrijk is de prijs van een pakje sigaretten tussen 2017 en 2020 verhoogd naar €10,- en zijn in 2021 verdere prijsverhogingen aangekondigd.

[9] US National Cancer Institute & World Health Organization (2016). The Economics of Tobacco and Tobacco Control. National Cancer Institute Tobacco Control Monograph 21. NIC Publication No. 16-CA-8029A. Geneva: World Health Organization. Beschikbaar via: https://cancercontrol.cancer.gov/brp/tcrb/monographs/21/docs/m21_complete.pdf.

[10] Guidelines for implementation of Article 6 of the WHO FCTC. Beschikbaar via: https://www.who.int/fctc/guidelines/adopted/Guidelines_article_6.pdf.

Categorieën
Nieuws

Al 5 jaar succesvol stoppen met roken met ‘Ikstopnu.nl’

De meeste rokers willen graag stoppen met roken, maar weten vaak niet waar ze moeten beginnen. Op hun sigarettenpakje staat inmiddels een antwoord: bel de Stoplijn of bezoek Ikstopnu.nl. Vandaag (20 mei 2021) is het 5 jaar geleden dat Ikstopnu is opgericht. Programmahoofd Tabaksontmoediging van het Trimbos-instituut Marc Willemsen: “De kracht van Ikstopnu is om te blijven luisteren en signaleren waar behoefte aan is bij rokers, zodat zij alle informatie krijgen die zij nodig hebben om een succesvolle stoppoging te doen.”

In iedere roker zit een stopper

Voor wetenschappelijk onderbouwde informatie over stoppen met roken kun je terecht op de website van Ikstopnu. Willemsen: “Maar je kunt ook via mail, chat of telefoon contact opnemen met de Stoplijn. Dagelijks bellen tientallen rokers.” Milly Neuman, medewerker aan de Stoplijn: “Bij de Stoplijn is iemand méér dan een roker. We luisteren naar het verhaal en kijken samen met de beller welke manier van stoppen het meeste aanspreekt. De Stoplijn biedt een luisterend oor, geeft de persoon steun, versterkt de motivatie en geeft hoop dat het gaat lukken om een rookvrij leven te krijgen.”  

“Die dame zei tegen mij: ‘Roken is nooit de oplossing. Goed dat je het nu al een week hebt volgehouden’. Ze heeft me echt gemotiveerd aan de telefoon.”

Ervaring van beller aan de Stoplijn
Iedere roker stopt op zijn eigen manier

Gemiddeld zijn er zo’n 55.000 mensen die Ikstopnu.nl per maand bezoeken. Mirthe van Liere, online strateeg Ikstopnu: “Wij blijven kijken naar hoe we mensen zo goed mogelijk kunnen ondersteunen in hun stopproces. We steken veel energie in vindbaarheid en blijven de website vullen met informatie waar het publiek naar zoekt op internet. Ook lanceerden we in 2019 Facebook-groepen. Naast dat stoppers hier ondersteuning aan elkaar geven, geven wij ook informatie op maat. Bijvoorbeeld als er binnen de groep gesproken wordt over een stopondersteuning waarvan al is onderzocht dat het niet werkt. Eind 2020 introduceerden we ook de Stopmail: een reeks e-mails en motiverende sms’jes, waarbij we mensen tot een jaar na hun stopdatum ondersteunen.”

“Ze dachten goed mee, stopten me vol met tips. Raadden coaching aan, telefonische coaching. Ik ben nu net gestopt. De basisverzekering vergoedt het voor 100% zeiden ze. Ik heb gisteren mijn eerste gesprek gehad, dat was heel goed.”

Ervaring van beller aan de Stoplijn
Aan de slag met jongvolwassenen

De komende jaren gaat Ikstopnu zich nog specifieker op doelgroepen richten. Zo zijn er relatief veel jongvolwassenen (18-25 jaar) die roken. Projectleider Claire de Neree: “We merken dat jongvolwassenen behoefte hebben aan specifieke informatie die voor hen wél interessant is. Uit een doelgroeponderzoek onder 1000 jongvolwassen rokers kwam naar voren dat zij andere wensen en behoeftes hebben als het gaat om stoppen met roken dan oudere volwassenen die roken. Zo willen zij bijvoorbeeld liever geen hulp van buitenaf, maar vooral zelf aan de slag. Op dit moment zijn wij materialen, zoals een app en aparte informatie op Ikstopnu.nl, aan het ontwikkelen om deze doelgroep op maat te bedienen.”  

Redenen om te bellen

In opdracht van het Trimbos-instituut is er een kwalitatief onderzoek gedaan naar de bellers van de Stoplijn. Ongeveer driekwart van de respondenten belt de Stoplijn omdat men (weer) van plan is te stoppen met roken en daar graag hulp of ondersteuning bij wil. Een kwart van de respondenten is al gestopt en heeft vragen over stopmethode of behoefte aan een luisterend oor. Men is overwegend (zeer) positief over het gesprek dat met de Stoplijn en waardeert de aangename, vriendelijke en niet-veroordelende houding.

“Fijn gesprek: op een rustig manier te woord gestaan. Ik had wat schaamte. Ze zei tegen me dat ik me niet hoef te schamen want het is een gevecht. Ga weer naar uw huisarts want die zit daarvoor. Ze heeft me inspiratie gegeven om door te pakken.”  

Ervaring van beller aan de Stoplijn
Stoppen met roken: dat geeft lucht

Om te vieren dat Ikstopnu 5 jaar bestaat, roepen ze Nederlanders op om hun succesverhaal over het stoppen met roken te delen op 5jaar.ikstopnu.nl. Als je je verhaal instuurt, maak je kans op een eigen boom in het bos. In november plant Ikstopnu namelijk bomen ter ere van dit jubileum. De boom is een eerbetoon aan het succesvol stoppen met roken en zet hiermee de stopper in het zonnetje. 

Bron: Trimbos-instituut

Categorieën
Nieuws

Artsen Slaan Alarm: ‘Pak ook de dodelijkste pandemie ter wereld aan.’

Er is een andere pandemie, naast COVID-19, die al decennialang de nummer één vermijdbare oorzaak is van ziekte en sterfte: de tabakspandemie. Ook in Nederland is roken, jaar na jaar, de grootste bedreiging van de volksgezondheid. Bij COVID lukt het de overheid wel om snel de noodzakelijke maatregelen te nemen. Bij roken niet. We houden afstand en dragen mondkapjes. Tegelijkertijd zijn de sterk verslavende en schadelijke sigaretten en e-sigaretten nog overal te koop. Wrang als je bedenkt dat rokers kwetsbaar zijn en daardoor meer kans hebben op een ernstig verloop van COVID.

Daarom slaan artsen in Nederland juist nú alarm. De oproep aan de overheid: ‘Help tabak de wereld uit. Geef dit de hoogste prioriteit in het regeerakkoord.’

Dat begint met bewezen effectieve maatregelen als het drastisch omlaag brengen van het aantal tabaksverkooppunten en het fors ophogen van de prijs van tabak en de e-sigaret. Hulp bij het stoppen met roken moet geboden worden aan alle mensen die verslaafd zijn gemaakt door de tabaksindustrie. Een industrie die zichzelf verrijkt ten koste van gezondheid en levens.

Ieder half uur een tabaksslachtoffer

In Nederland verliezen ieder jaar twintig duizend mensen hun leven door het roken, vaak al voor de pensioenleeftijd. Dat is ieder half uur een tabaksslachtoffer. Daarnaast zijn er op dit moment naar schatting in Nederland een miljoen mensen chronisch ziek door de gevolgen van tabaksgebruik. Al dit lijden wordt pijnlijk voelbaar tijdens de slechtnieuwsgesprekken die artsen dagelijks voeren. Gesprekken die met goed overheidsbeleid voorkomen kunnen worden.

Via een indringende video geven artsen een kijkje in hun spreekkamer vlak voor en na een slechtnieuwsgesprek. Ze roepen de overheid op om tabak de wereld uit te helpen:

Ieder kind heeft recht op een rookvrij leven

De meeste mensen die roken, zijn verslaafd gemaakt als kind. Ook nu zijn dat nog steeds honderden kinderen per week. Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat kinderen beginnen. De samenleving laat met de beweging op weg naar een Rookvrije Generatie zien hoe graag ze wil dat kinderen worden beschermd en de wereld Rookvrij wordt. Het vorig kabinet heeft zich achter deze wens van de samenleving geschaard door ‘de Rookvrije Generatie’ als doel op te nemen in het preventieakkoord. Nu is het aan het komend kabinet om de maatregelen fors te verstevigen en versnellen, zodat de Rookvrije Generatie ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Hiermee worden de vele slechtnieuwsgesprekken die artsen dagelijks moeten voeren binnenkort geschiedenis.

Categorieën
Nieuws

Door stress tijdens de coronacrisis roken rokers meer

Ruim de helft van de rokers geeft aan stress te ervaren door de coronacrisis. Veel rokers geven daarbij aan dat zij door de stress meer zijn gaan roken. Dit blijkt uit onderzoek naar roken en corona van het Trimbos-instituut. “Tijdens de eerste golf gaven rokers aan vooral uit verveling meer te zijn gaan roken, nu zien we dat stress een belangrijke factor is.” Aldus Marc Willemsen, programmahoofd Tabaksontmoediging bij het Trimbos-instituut. “Dit is zorgelijk. Het is altijd een goed moment om te stoppen, maar met veel stress kan het lastiger zijn. Het is daarom extra belangrijk dat mensen die willen stoppen goede ondersteuning krijgen.”

Minder rokers, maar mensen die blijven roken, roken meer

In de Leefstijlmonitor die vorige week is uitgekomen, zien is te zien dat het percentage rokers daalt. Willemsen: “Dat is goed nieuws. Er is een groep waarbij het stoppen lukt, ook tijdens corona. Het afgelopen jaar heeft het Trimbos-instituut op drie momenten onderzoek gedaan naar roken en corona: in mei, augustus en in december. In dat onderzoek zien we dat de mensen die roken, wel meer roken dan voorheen.” Tijdens de derde meting (in december) geeft 24% van de mensen die roken aan door de coronacrisis meer te zijn gaan roken, terwijl 16% aangeeft minder te zijn gaan roken. Zo zegt een respondent:

“Voor de coronacrisis rookte ik alleen op feestjes, maar nu rook ik dagelijks. Ik ervaar meer spanning nu ik thuis de kinderen les moet geven, de jongste niet meer naar de opvang kan en ook mijn man thuis werkt.”

Ook het sociale isolement zorgt er bij sommigen voor dat ze meer gaan roken:

“Ik ervaar meer spanning omdat ik weinig tot geen mensen meer ontmoet. Ik mis hierdoor positieve impulsen die gesprekjes vaak brengen. Ik ontsnap dan aan het hier en nu door een sigaret te roken.”

Roker extra kwetsbaar voor corona

In december heeft het Trimbos-instituut mensen die roken gevraagd waardoor zij in de afgelopen 6 maanden aan het denken zijn gebracht om te stoppen met roken. Zij zijn het meest aan het denken gezet door zorgen over hun eigen gezondheid, de prijs van sigaretten en omdat zij graag een beter voorbeeld willen zijn voor hun kinderen.

Esther Croes, arts-epidemioloog bij het Trimbos-instituut: “Het is begrijpelijk dat mensen die roken zich zorgen maken over hun eigen gezondheid. Rokers hebben een minder goede afweer in hun longen. Daarom zijn rokers over het algemeen gevoeliger voor virusinfecties en waarschijnlijk ook voor het coronavirus. Eenmaal besmet lopen zij ook nog eens een groter risico om ernstig ziek te worden.  Een goed moment om te stoppen dus, maar het is wel belangrijk om hulp te zoeken. Je kunt daarvoor de stoplijn bellen (0800-1995), naar de huisarts gaan of informatie vinden via ikstopnu.nl.” 

Onderzoek naar roken en corona

De coronacrisis heeft grote gevolgen voor iedereen. Sommige groepen worden harder geraakt dan anderen. Ook de manier waarop men naar gezondheid kijkt is veranderd. Het Trimbos-instituut vindt het belangrijk dat er voor beleidsmakers, rokers en niet-rokers betrouwbare cijfers zijn over het rookgedrag van mensen in Nederland. Zij hebben daarom aan het begin van de coronacrisis de Monitor Roken en COVID-19 opgezet. Op belangrijke momenten in de crisis vraat het Trimbos-instituut aan rokers in Nederland wat de coronacrisis doet met hun rookgedrag.

Lees meer over roken en corona in het dossier op de website van Trimbos: Trimbos.nl | Roken, het nieuwe coronavirus en COVID-19