Categorieën
Nieuws

Nieuw coalitieakkoord biedt kansen voor een Rookvrije Generatie

De Gezondheidsfondsen voor Rookvrij (Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en Longfonds) zijn blij met de aandacht die het nieuwe kabinet heeft voor preventie en het verkleinen van de gezondheidsverschillen in het vandaag gepubliceerde coalitieakkoord. Wij rekenen erop dat het nieuwe kabinet vervolgstappen gaat zetten op weg naar een Rookvrije Generatie.

Recht op gezond leven

Roken is namelijk de belangrijkste vermijdbare oorzaak van ziekte en overlijden in Nederland. Het gaat hierbij veelal om mensen met een midden- of lagere sociaaleconomische positie. Zij hebben het recht om langer gezond te leven. De daling van het aantal jongeren dat sigaretten rookt zet bovendien niet door. En het aantal jongeren dat vapet is veel te hoog.

Effectieve strategieën

Er zijn heldere aanbevelingen en bewezen effectieve strategieën om hier iets aan te doen, zoals structurele prijsverhogingen van tabaksproducten en e-sigaretten (vapes), een snellere afbouw van tabaksverkooppunten en meerjarige campagnes. Dat strookt niet met het voornemen van de coalitie om juist te bezuinigen op de leefstijlpreventiebudgetten. Ook missen de gezondheidsfondsen de jaarlijkse verhoging van de tabaksaccijns in de financiële bijlage van het coalitieakkoord.  

Hoewel het meer centraal stellen van preventie wordt genoemd in het coalitieakkoord, ontbreken concrete, voortvarende maatregelen en wordt er juist gesneden in de leefstijlpreventiebudgetten. Hartstichting, KWF en Longfonds dringen er bij het nieuwe kabinet op aan om bij de verdere uitwerking van het coalitieakkoord concrete en effectieve maatregelen op te nemen en met urgentie uit te voeren

Rookvrije Generatie

Niemand wil immers dat kinderen gaan roken (waaronder vapen). Het is een dodelijke verslaving waar je niet makkelijk vanaf komt. Toch beginnen nog iedere week honderden kinderen met roken. Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft vroegtijdig aan de gevolgen ervan. Dat zijn ongeveer 20.000 Nederlanders per jaar. Daarom moet ieder kind de kans krijgen om rookvrij op te groeien. Daar hebben we het kabinet hard bij nodig. 

De volgende maatregelen zijn de komende periode cruciaal voor het realiseren van een Rookvrije Generatie: 

  1. Jaarlijkse prijsverhogingen van tabak & e-sigaretten (vapes) en extra inzet op stoppen met roken; 
  2. E-sigaretten (vapes) op dezelfde manier behandelen als traditionele sigaretten, denk aan regelmatige prijsverhogingen via een verbruiksbelasting en de invoering van neutrale verpakkingen en een neutraal uiterlijk van de e-sigaret zelf; 
  3. Tabaks- en aanverwante producten alleen nog te koop in een beperkt aantal speciaalzaken; 
  4. Meerjarige bewustwordings- en stoppen-met-roken-campagnes; 
  5. Meer wettelijk rookvrije omgevingen. 
Categorieën
Nieuws

Rookvrije Generatie is zeker nog wel haalbaar

Het Preventieakkoord is in de afgelopen vier jaar wel degelijk effectief geweest, stellen Hans Snijder, Carla van Gils en Károly Illy. Pak met diezelfde kracht en energie door op het gebied van roken, alcohol en overgewicht.

De eerste resultaten van het Nationaal Preventieakkoord, een soort wensenlijst om meer Nederlanders gezond te krijgen, vielen demissionair staatssecretaris Maarten van Ooijen vies tegen. Volgens een berekening van het RIVM zou blijken dat er in vier jaar tijd – het akkoord is in 2018 opgesteld – nog maar weinig van de doelstellingen is terechtgekomen. Als we zo doorgaan, neemt het aantal zware drinkers nauwelijks af, komt er geen rookvrije generatie en krijgen meer Nederlanders overgewicht, schreef ook het AD vorige week woensdag.

Goede resultaten behaald

Met zijn uitspraak “we moeten eerlijk zijn: op sommige onderwerpen worden gewoon nul resultaten geboekt”, voedt Van Ooijen – waarschijnlijk ongewild – het beeld dat preventie-akkoorden niets uithalen. Die boodschap gaat er natuurlijk in als zoete koek bij de nieuwe Tweede Kamer die bescherming van haar burgers al snel betutteling vindt.

Maar dat beeld klopt niet als het gaat om het terugdringen van roken. Het RIVM-rapport laat duidelijk zien dat er op het gebied van roken wel degelijk goede resultaten zijn behaald. En als met dezelfde krachtige energie nieuwe maatregelen worden doorgezet is het haalbaar de Rookvrije Generatie te realiseren.

Inspiratie uit daling roken

Dat vereist wel een kabinet dat nieuwe structurele maatregelen blijft nemen en deze sneller invoert, in plaats van uitstelt. Het accijnsonderzoek van het RIVM dat ook afgelopen woensdag uitkwam laat duidelijk zien dat alleen al met een jaarlijkse accijnsverhoging van 10 procent op tabak bovenop de inflatie, het aantal rokers in 2040 kan dalen naar 7,9 procent. Laat de preventie-afspraken over roken ook een inspiratie zijn voor de preventieafspraken over overgewicht en alcohol.

We moeten volhouden

In zijn reactie aan de Tweede Kamer over het RIVM-onderzoek schrijft de bewindsman dat ‘voor het beteren van de gezondheid van Nederlanders door het inzetten op preventie een lange adem nodig is.’ Op het gebied van roken zetten wij ons als gezondheidsfondsen in om ervoor te zorgen dat kinderen rookvrij kunnen opgroeien.

Ja, we moeten volhouden, maar vooral ook doorpakken met inmiddels bewezen effectieve maatregelen. Een jaarlijkse accijnsverhoging van 10 procent is er daar een van. Een andere is het aantal verkooppunten van tabak versneld reduceren; dus verkoop bij benzinestations en gemakszaken niet pas in 2030 en 2032 stoppen, maar morgen al. En stop de trend van het toenemend aantal kinderen en jongeren dat vapet door op zijn minst ook op e-sigaretten verbruiksbelasting te heffen.

Niet meer accepteren

Voor deze maatregelen is er al een breed draagvlak onder de Nederlandse bevolking. Het zou anno 2024 toch echt volstrekt vanzelfsprekend moeten zijn dat we niet meer accepteren dat er jaarlijks 20 duizend mensen overlijden aan de gevolgen van (mee) roken en wekelijks nog steeds honderden kinderen verslaafd raken aan nicotine.

Hans Snijder, directeur Hartstichting
Carla van Gils, directeur KWF
Károly Illy, directeur Longfonds

Categorieën
Nieuws

Steun van de omgeving essentieel bij stoppen met roken

Oud en nieuw is ieder jaar voor veel mensen een aanleiding om te stoppen met roken. Recent onderzoek* toont aan dat steun en begrip van de omgeving van de roker een belangrijke rol spelen
bij dit proces. Alleen gebeurt dit nu nog onvoldoende. In plaats van een reactie als ‘eerst zien dan geloven’ is het beter om de stopper aan te blijven moedigen en te vertrouwen. Ook wanneer het niet meteen lukt. Gemiddeld bestaat het proces om van de rookverslaving af te komen uit zes pogingen. Dit aantal wordt vaak onderschat door de omgeving.

Eerst zien, dan geloven

80% van de rokers wil graag stoppen, maar iedere roker weet ook hoe lastig dit proces is. Steun uit de omgeving zoals van partners, kinderen, vrienden en collega’s kan hierbij van onschatbare waarde zijn. Recent onderzoek laat zien dat de omgeving meestal positief op een stoppoging reageert, maar
87% denkt ook ‘eerst zien, dan geloven’. Volgens Stoppen met Roken coach Patricia van Rossum kan deze onbewuste houding een negatieve invloed hebben op de motivatie van de stopper. “De steun waar stoppers juist behoefte aan hebben, zit in kleine gebaren zoals vragen hoe het gaat en zeggen dat je vertrouwen hebt. Streng zijn of boos worden heeft geen zin.”

Gemiddeld zes stoppogingen nodig

Meer dan 7 op de 10 rokers vertelt hun naasten dat ze gaan stoppen, maar slechts een kwart vraagt daarbij hun hulp. De overige stoppers (25%) houden hun goede voornemen voor zichzelf omdat ze onzeker zijn of het wel lukt, om zich in te dekken voor mislukking of om de druk om te moeten slagen
te vermijden.

Als het stoppen mislukt, brengt nog maar de helft van de stoppers de omgeving op de hoogte van een nieuwe poging, terwijl juist dan de steun van de omgeving van cruciaal belang is. De belangrijkste reden om het niet te vertellen is gebrek aan zelfvertrouwen. Niet-rokers onderschatten
het aantal stoppogingen en denken dat er 3 of 4 nodig zijn, terwijl het gemiddelde op 6 ligt.

Iedere poging is stap dichterbij

Als een stopper toch weer begint te roken, roept dat vaak teleurstelling, frustratie en verdriet op bij de omgeving. Longfonds directeur Károly Illy, medebestuurder Gezondheidsfondsen voor rookvrij, een samenwerking van Hartstichting, KWF en Longfonds, benadrukt het belang om de stopper net zo lang te blijven steunen tot het lukt: “Blijf de stopper vooral aanmoedigen want iedere stoppoging brengt de stopper een stap dichter bij het moment om voorgoed gestopt te zijn. Dat is een knappe prestatie die ook nog eens veel gezondheidswinst oplevert, voor zowel de stopper als voor de
omgeving.”

Oproep aan omgeving stopper

Vanaf 27 december start een campagne ‘Beste niet-roker‘ met de boodschap: ‘Stoppen met roken is moeilijk, maar makkelijker als jij dat begrijpt.’ Tien stoppers doen hierin een dringende oproep aan de omgeving voor meer begrip en steun tijdens hun stopproces.

Tips voor de omgeving van stoppers

  1. Vertrouwen hebben, zeg dat de stopper het kan
  2. Motiverende dingen zeggen zoals: “ik vind het heel knap dat je gaat stoppen”
  3. Bij iedere stoppoging complimenten en schouderklopjes blijven geven
  4. Regelmatig vragen hoe het gaat
  5. Zorgen voor afleiding
  6. Verwijs naar de professionele hulp van de huisarts (deze zorg wordt vergoed) en naar hulpbronnen zoals www.ikstopnu.nl

Stoppen met roken is moeilijk, maar makkelijker als jij dat begrijpt

Campagnevideo Rookvrije Generatie: ‘Beste niet-roker’

Meer weten? Ga naar www.rookvrij.nl/beste-niet-roker.

*Onderzoek Beleving stoppen met roken (november 2023) uitgevoerd door Verian (voorheen Kantar
Public) in opdracht van Gezondheidsfondsen voor Rookvrij onder 2.122 Nederlanders van 18 jaar en
ouder die ervaring hebben met stoppogingen (rokers die willen stoppen met roken, ex-rokers en
niet-rokers waar mensen in de omgeving hebben aangegeven te willen stoppen met roken).

Categorieën
Netwerk nieuws Nieuws

Maxime Meiland, Herman Brusselmans en Sergio Vyent stoppen op 1 oktober met roken

Stoptober voor 10e keer in Nederland georganiseerd

Vandaag is de aftrap van de 10e editie van Stoptober, de grote actie waarin Nederland wordt opgeroepen om vanaf 1 oktober 28 dagen te stoppen met roken. Dit jaar zal de 500.000ste stopper zich aanmelden voor Stoptober.

Met de positieve aanpak, ondersteuning per app, magazine, podcast, stoptober.tv en een grote online community, stoppen mensen door het hele land samen. Op deze manier houden stoppers het beter en langer vol. Ook nu weer geven bekende Nederlanders het goede voorbeeld. Dit jaar zijn dat mediapersoonlijkheid Maxime Meiland, schrijver Herman Brusselmans en voormalig First Dates-maître Sergio Vyent.

Goed voorbeeld

Maxime Meiland wil nu echt graag stoppen, vooral voor haar kinderen. “Mijn dochter Claire wordt zich er nu bewust van, dus dit is het moment om het goede voorbeeld te geven. Tijdens mijn zwangerschappen is het ook gelukt, ik weet dus dat ik het kan. Ik rook niet vaak als ik alleen ben, maar ik ben gevoelig voor gezelligheid. Bang om aan te komen ben ik niet, ik kijk vooral uit naar de positieve effecten. Dat het gevoel van onrust wegzakt, je niet steeds naar een sigaret verlangt. En het zou mooi meegenomen zijn als mijn conditie beter wordt.”

100 worden

Herman Brusselmans rookt al 56 jaar en is enorm gemotiveerd. “Afgelopen jaar werd mijn zoontje Roman geboren, en ik wil dat hij zonder sigaret opgroeit. Sinds mijn vriendin zwanger was, ben ik buiten gaan roken, en nu is het tijd om helemaal te stoppen. Ik wil 100 worden, vooral voor Roman. Ik wil die kleine zien opgroeien.”

Jonge god

Ook Sergio Vyent stopt op 1 oktober met roken. “Ik hoop dat mijn geur en uithoudingsvermogen beter worden. Naarmate je ouder wordt – ik ben nu 53 – gaat het sowieso sneller achteruit. Ik ben niet meer de jonge god die ik vroeger was. Dat begin ik te merken. Dan is het fijn, als je het niet erger maakt door te roken.”

10 jaar Stoptober in Nederland

In 2014 werd Stoptober voor het eerst in Nederland georganiseerd. Inmiddels is de actie niet meer weg te denken en is stoppen met roken op 1 oktober populairder dan het voorheen traditionele stopmoment op 1 januari. In de afgelopen negen jaar hebben meer dan 450.000 mensen meegedaan aan Stoptober. Uit onderzoek weten we dat 70% van alle Stoptober deelnemers het volhoudt om 28 dagen niet te roken. Bijna de helft van de deelnemers is drie maanden later nog steeds gestopt. En een kwart is na een jaar nog steeds helemaal rookvrij.

Gratis app

Iedereen die aan Stoptober wil meedoen, kan zich vanaf 1 september inschrijven via de website stoptober.nl. Vanaf 21 september is de bijbehorende gratis app te downloaden die vanaf 1 oktober dagelijks steun biedt. De 28-dagen-niet-roken-reis begint op 1 oktober 2023.

De Stop Show

Zaterdag 30 september vindt de grote Stop Show plaats in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Het wordt een mix van informatie rondom het stoppen met roken en entertainment. Zo treden Gerard Joling en oud-ambassadeur Eva Simons op, en zal een team van specialisten praktische tips en tricks geven. Aan het eind van de show zal door alle deelnemers – samen met de bekende ambassadeurs van dit jaar – gezamenlijk de laatste sigaret worden uitgedrukt. Tickets voor deze show zijn te koop op www.stoptober.nl.

De Stopcast

Net als vorig jaar is er een podcastserie te beluisteren met leuke en interessante gesprekken die stoppers kunnen inspireren en helpen. In de podcast spreken onder andere longarts Wanda de Kanter, staatssecretaris Maarten van Ooijen, BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas, verslavingsartsen en oud-ambassadeurs Tim Coronel, Arno Kantelberg en Eva Simons. Daarnaast zijn ook de bekende ambassadeurs van dit jaar te horen.
De podcast is te beluisteren op stoptober.nl en via diverse podcast kanalen zoals Apple Podcast, Google Podcast en Overcast.

Gratis Magazine

Alle deelnemers van Stoptober kunnen het Stoptober Magazine gratis ophalen bij een Kruidvatvestiging bij hen in de buurt. In het magazine staan inspirerende verhalen van bekende en onbekende Nederlanders en veel tips om de 28 dagen door te komen.

Speciaal aanbod voor bedrijven

Naast ondersteuning voor individuele deelnemers heeft Stoptober, net als voorgaande jaren, een speciaal aanbod voor bedrijven en organisaties die stoppen met roken bij hun medewerkers onder de aandacht willen brengen. Bedrijven kunnen via www.stoptober.nl promotiematerialen bestellen en aanvullende trainingen kiezen.

Stoptober is een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), KWF, de Hartstichting, het Longfonds, het Trimbos-instituut en GGD GHOR Nederland en Gezondheidsfondsen voor Rookvrij.

Categorieën
Nieuws

Volop reclame voor verboden nicotinezakjes op Grand Prix Zandvoort

Hartstichting, KWF en Longfonds dienen klacht in 

Nicotinezakjes zoals die van Velo zijn kleine zakjes waarin een poeder met nicotine zit. Gebruikers stoppen een nicotinezakje onder de bovenlip en krijgen zo nicotine binnen via het slijmvlies en speeksel. De verkoop van nicotinezakjes, ook wel snus genoemd, is in Nederland verboden omdat het schadelijk is voor de gezondheid. Als iemand veel nicotine binnenkrijgt kan dit het zenuwstelsel beschadigen en hartritmestoornissen veroorzaken.

Populair onder jongeren

Nicotine is verslavend en nicotinezakjes kunnen een verslaving in stand houden. Ook kunnen gebruikers juist verslaafd raken aan nicotine door de nicotinezakjes. De laatste jaren zijn nicotinezakjes populair geworden onder jongeren. (bron RIVM)De Gezondheidsfondsen voor Rookvrij vinden het onbestaanbaar dat er in Nederland reclame gemaakt wordt voor een verboden en schadelijk product. Ook tijdens de promotietour van McLaren door Nederland wordt volop reclame gemaakt voor de nicotinezakjes van British American Tobacco. Wettelijk is de reclame van Velo op de Formule 1-wagens en de McLaren-karavaan toegestaan, omdat nicotinezakjes onder de Warenwet vallen en niet onder de Tabaks- en Rookwarenwet.

Bizar

Hoewel dus verboden in ons land, zijn nicotinezakjes in andere landen zoals België wel te koop en bovendien voor met name jongeren makkelijk online verkrijgbaar. Zij worden via alle promotie- en media-aandacht voor de populaire Formule 1-sport steeds blootgesteld aan dit schadelijke product. “Het laat maar weer eens zien hoe de tabaksindustrie er alles aan doet om jongeren verslaafd te blijven maken om zo een ziekmakende en dodelijke business in stand te houden”, zegt KWF-directeur Carla van Gils, en voorzitter van Gezondheidsfondsen voor Rookvrij.

De overheid werkt aan een wetswijziging zodat straks ook reclame voor nicotinezakjes is verboden. Tot die tijd blijft het wel toegestaan dit verboden product te promoten en worden jongeren dus nog langer blootgesteld aan de verleiding nicotinezakjes te gebruiken. Van Gils: “Wij vinden het bizar dat er ondertussen reclame gemaakt mag worden voor een product dat verboden is.”

In strijd met regels Reclame Code Commissie

De klacht van de Hartstichting, KWF en Longfonds bij de Reclame Code Commissie tegen Velo en British American Tobacco richt zich niet op het overtreden van de reclamewet voor tabak, er mag immers wettelijk nog steeds reclame worden gemaakt voor nicotinezakjes. De reclame van Velo op de Grand prix van Zandvoort is volgens de gezondheidsfondsen wél in strijd met artikel 2 van de Reclame Code Commissie waarin staat dat reclame in overeenstemming dient te zijn met de goede smaak en het fatsoen. Bovendien staat in de bepalingen uit de Richtlijn Audiovisuele Mediadiensten dat reclame niet mag aansporen tot gedrag dat schadelijk is voor de gezondheid.

Categorieën
Nieuws

Stop ‘medische’ handel van de tabaksindustrie

Dat tabaksfabrikanten sluw, schaamteloos en onopgemerkt voor het grote publiek, geitenpaadjes weten te vinden om mensen verslaafd te maken én te houden is geen nieuws. Maar je mond valt open bij het nieuwste staaltje grensoverschrijdend gedrag. Onderzoeksjournalisten van The Investigative Desk onthulden dat tabaksproducenten inmiddels ook miljarden verdienen met de verkoop van medische producten tegen ernstige ziektes als gevolg van het roken én aan hulpmiddelen om van een rookverslaving af te komen.

Dus klanten die je eerst verslaafd en ziek hebt gemaakt, laat je vervolgens betalen voor geneesmiddelen tegen aandoeningen die worden veroorzaakt of verergerd door roken, zoals  hartaanvallen, kanker en astma. En ook klanten die van je de verslavende producten willen afkomen met nicotine vervangende middelen, laat je nog een keer langs je kassa komen.

Een schitterend verdienmodel, het moet gezegd. Maar hoe cynisch, hoe bizar en hoe ontoelaatbaar: En wat een belediging voor (long)artsen en alle andere betrokkenen die zich dagelijks inspannen om met bovengenoemde producten rokers van het roken af proberen te brengen en hun patiënten te genezen.

De industrie zelf ‘framed’ deze werkwijze als Beyond Nicotine en Beyond Smoking. Misleiding heeft een naam. Beyond Ethics zou passender zijn.

Het is precies deze schaamteloze uitbuiting van rokers die organisaties als de Hartstichting, KWF en Longfonds niet accepteren. Vandaar de strijd voor een Rookvrije Generatie. Recent onderzoek van deze fondsen laat zien dat het al jaren stijgende negatieve sentiment onder Nederlanders over de tabaksindustrie nog nooit zo groot was als nu. Daarnaast geeft 80 procent van de rokers aan te willen stoppen met roken. Er is de laatste jaren ontegenzeggelijk een momentum ontstaan voor het uitbannen van roken, waar dan ook.

Dit weet en bevreest de tabaksindustrie als geen ander. Net zoals ze dondersgoed weet dat investeringen in medische hulpmiddelen en geneesmiddelen buiten het bereik en/of gezichtsveld vallen van veel inspecties, overheden en beoordelingscommissies. En zie daar de entree van tabaksfabrikanten in de farmacie, om dit zonder met de ogen te knipperen uit te leggen als ‘we zijn onszelf aan het heruitvinden’.

Als voor toezichthouders zoals het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) de wettelijke middelen ontbreken om dit soort praktijken tegen te gaan, is het ‘Beyond Doubt’ dat de overheid die wettelijke middelen moet verschaffen. Het moet de tabaksindustrie niet alleen nog veel moeilijker, maar vooral onmogelijk worden gemaakt.

Hans Snijder, directeur Hartstichting en mede-bestuurder Gezondheidsfondsen voor Rookvrij

Gepubliceerd in AD, 29 juli 2023

Categorieën
Nieuws

Kankeratlas: long- en hoofdhalskanker komen zichtbaar vaker voor in achterstandswijken

Long- en hoofdhalskanker komen aanzienlijk meer voor in gebieden met een achterblijvende sociaaleconomische status. Dat blijkt uit de vandaag gelanceerde Nederlandse Kankeratlas van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Zo’n 80% van de longkankergevallen heeft roken als oorzaak. Dit betekent dat er meer gerookt wordt door mensen in armere wijken. En dat biedt kansen voor rookpreventie door lokale overheden.  

Inzetten op preventie

Delen van onder andere de vier grote steden kleuren donkerrood op een kaart van kankerpatiënten in Nederland. Door de regionale verschillen te laten zien, hoopt IKNL op meer preventie. ”Je ziet heel duidelijk dat de sociaaleconomische status van mensen ook tot gezondheidsverschillen leiden. Dat moeten we niet willen,” aldus Valery Lemmens, hoofdonderzoeker bij het IKNL en bedenker van de atlas.

Het IKNL roept daarom beleidsmakers op om het voortouw te nemen in het aanpakken van een ongezonde leefomgeving. Hoe? Onder andere met het verhogen van accijnzen op tabak, verminderen van het aantal verkooppunten van tabak en door op wijkniveau maatregelen te nemen die de leefomstandigheden verbeteren.

Een rookvrij leven voor iedereen

In een aantal Nederlandse wijken is eind vorig jaar al begonnen met een integrale, lokale aanpak vanuit het programma ‘Een rookvrij leven voor iedereen‘, een initiatief van Pharos en GGD GHOR Nederland. In zeven wijken wordt nu gezamenlijk gezocht naar de betekenis van roken en de samenhang met sociale problemen in de wijk. Zo ontdekken de deelnemers stapsgewijs hoe ze met een lokaal team tot een passende wijkspecifieke aanpak kunnen komen.

Bronnen: KWF, NOS, Algemeen Dagblad

Categorieën
Netwerk nieuws Nieuws

Kabinet versterkt aanpak Rookvrije Generatie, maar er is meer nodig

Hartstichting, KWF en Longfonds staan achter de voorgestelde kabinetsmaatregelen om de aanpak voor een Rookvrije Generatie te versterken, maar pleiten ervoor om door te pakken op een aantal essentiële maatregelen.

Het kabinet kondigt stappen aan op alle belangrijke domeinen, maar blijft achter in het doorvoeren van een aantal essentiële maatregelen. De gezondheidsfondsen roepen het kabinet op een concreet besluit te nemen over verdere accijnsverhogingen en een vergunningstelsel voor tabaksverkoop in te voeren. 

Nog steeds beginnen namelijk elke week honderden kinderen en jongeren met roken of vapen. Het is een dodelijke verslaving waar je niet makkelijk vanaf komt. Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft vroegtijdig aan de gevolgen ervan. Dat zijn ongeveer 20.000 Nederlanders per jaar. De daling van de rookprevalentie onder jongeren en volwassenen zet niet door en vapen lijkt zelfs sterk in populariteit toe te nemen. Tegelijkertijd is het draagvlak voor stevige maatregelen hoger dan ooit. We hebben de politiek nodig om snelheid te maken en zo spoedig mogelijk een einde te maken aan de vermijdelijke ziekte en sterfte door roken.  

We roepen de Tweede Kamer daarom op de aangekondigde stappen te steunen én zo snel mogelijk verdere aanscherping van het maatregelenpakket af te dwingen, bestaande uit de volgende maatregelen: 

  • Vanaf 2025 jaarlijkse tabaksaccijnsverhogingen van minimaal 10% bovenop inflatie en het verkleinen van de accijnskloof tussen sigaretten en andere tabaksproducten. Voor 2025 en de jaren daarna zijn nog geen accijnsverhogingen voorzien, terwijl dit het meest effectieve middel is om roken terug te dringen. Vorige week bleek uit onderzoek dat sigaretten in tien jaar tijd ongeveer even betaalbaar zijn gebleven. Ieder jaar zonder accijnsverhoging leidt onvermijdelijk tot vertraging in het realiseren van een Rookvrije Generatie.  
  • Een vergunningstelsel voor tabaksverkoop. Dit is het enige middel waarmee de overheid echt controle kan houden op het aantal en de locaties van tabaksverkooppunten.  
  • Het sneller afbouwen van de tabaksverkoop naar alleen tabaksspeciaalzaken. Het kabinet heeft aangegeven de verkoop in tankstations pas te staken in 2030 en de verkoop in gemakszaken pas in 2032. Dat kan en moet veel eerder. 
  • Verdere maatregelen tegen vapen en gebruik van andere alternatieve producten als cigarillo’s en verhitte tabak. Het gaat dan om eisen aan het uiterlijk van deze producten zelf en een verbruiksbelasting op e-sigaretten.  
  • Het verhogen van de minimumleeftijd voor tabaksverkoop, al dan niet via invoering van een generatiegebonden verkoopverbod zoals de Nieuw-Zeelandse regering van plan is. Zoals het kabinet aangeeft, kan een verhoging van de leeftijdsgrens op relatief korte termijn veel rokers voorkomen, omdat het overgrote deel van de rokers begint met roken voor hun 21e.  
  • Het meenemen van dierentuinen en attractieparken bij de uitbreiding van het rookverbod in 2025 met plekken waar veel kinderen komen
  • Het uitbreiden van het rookverbod naar auto’s waarin kinderen zitten. Roken in auto’s waarin kinderen zitten is in veel andere Europese landen (o.a. Engeland, België en Frankrijk) niet meer toegestaan. Het draagvlak voor de maatregel is heel hoog: 9 op de 10 Nederlanders vinden dat auto’s waarin kinderen zitten geheel rookvrij moeten zijn. De maatregel wordt in Nederland door een groep artsen en wetenschappers bepleit onder de noemer #RijRookvrij.  
  • Het uitbreiden van het rookverbod naar terrassen. Steeds meer Nederlandse terrassen worden rookvrij.  

Om een Rookvrije Generatie te bereiken wil het kabinet de komende jaren diverse maatregelen nemen, waaronder: 

  • het verhogen van de tabaksaccijns in 2023 en 2024, zodat een pakje sigaretten in 2024 ongeveer €10,- gaat kosten; 
  • het afbouwen van de tabaksverkoop naar gemakszaken en tabaksspeciaalzaken in 2030 en naar alleen tabaksspeciaalzaken in 2032; 
  • het invoeren van een registratiesysteem voor tabaksverkoop in 2024; 
  • het invoeren van neutrale verpakkingen voor e-sigaretten en sigaren; 
  • alleen nog verkoop van e-sigaretten toestaan in speciaalzaken vanaf 2025; 
  • een verbod op alle orale nicotineproducten zonder tabak en het reguleren van overige nicotineproducten zonder tabak; 
  • uitbreiding van het rookverbod naar plekken waar veel kinderen komen in 2025; 
  • een verbod op additieven in tabaksproducten en e-sigaretten die toxisch zijn of de verslavende werking verhogen; en
  • een verbod op accessoires die smaak geven aan tabaksproducten en het reguleren van overige tabaksaccessoires. 

Deze oproep wordt gesteund door de deelnemers aan de thematafel roken, onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord.

Categorieën
Netwerk nieuws Nieuws

“Vergunning voor tabaksverkoop bittere noodzaak”

Onderzoek: vooral VMBO-ers en mensen in arme wijken in aanraking met tabaksverkoop

Vmbo-scholieren en mensen in arme wijken worden veel vaker geconfronteerd met tabaksverkooppunten dan anderen. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van het Amsterdam UMC. Zo worden vmbo-leerlingen 2,5 keer vaker blootgesteld aan tabakswinkels rond school dan vwo-leerlingen. Ook zijn er in armere buurten veel meer (e)-sigaretten verkooppunten dan in rijkere buurten.

De Gezondheidsfondsen voor Rookvrij (Harststichting, KWF en Longfonds) roepen de politiek daarom op snel met een vergunningsstelsel te komen om het aantal verkooppunten voor tabak en vapes (e-sigaretten) effectief en gericht te kunnen verminderen. Als we het doel van een Rookvrije Generatie in 2035 willen halen is het ook noodzakelijk de toenemende kansenongelijkheid gezond en rookvrij op te groeien een halt toe te roepen.

Het onderzoek geeft reden tot zorg volgens projectcoördinator dr. Mirte Kuipers van Amsterdam UMC: “Het onderzoek laat zien dat het in de armste buurten om bijna zeven keer meer verkooppunten per vierkante kilometer gaat dan de rijkste buurten. Bovendien vonden we dat jongeren die vaker in aanraking komen met tabaksverkooppunten roken sociaal geaccepteerder vinden, wat de kans groter maakt dat zij worden verleid om zelf ook te gaan roken.”

Jongeren massaal verleid

Hartstichting-directeur Hans Snijder namens de Gezondheidsfondsen voor Rookvrij: “De politiek blijft op dit moment enorm achter bij wat er in de praktijk nodig is: een vergunningsstelsel voor tabaksverkoop is bittere noodzaak. Jongeren worden massaal verleid om te gaan roken en vapen. We hebben in het Preventieakkoord met z’n allen afgesproken dat we kinderen rookvrij willen laten opgroeien. Een situatie waarin vmbo-jongeren verleid worden door bovengemiddeld veel verkooppunten is daar ernstig mee in strijd en wat ons betreft onacceptabel.”

Vergunningstelsel noodzakelijk

In het onderzoek Tabak uit het Zicht van Amsterdam UMC zijn, naast niet-rokende jongeren, ook rokende jongeren onderzocht. Onderzoeker Kuipers: “Jongeren onder de leeftijdsgrens van 18 jaar vertelden dat zij vapes en sigaretten vooral in tabaks- en gemakswinkels meekrijgen.” Een vergunningsstelsel maakt de handhaving van de leeftijdsgrens in gemakszaken beter uitvoerbaar. Met een vergunningstelsel kunnen overheden bovendien beter sturen op een vermindering van het totale aantal verkooppunten en de verdeling daarvan over wijken. Na het verbod op supermarktverkopen in 2024 dreigt een verschuiving in plaats van een daling.

Debat

Op 8 december debatteert de Tweede Kamer over het terugdringen van het aantal verkooppunten van tabak en diverse andere aangekondigde maatregelen voor tabakspreventie. De gezondheidsfondsen hebben een lijst van punten gepubliceerd die in hun ogen noodzakelijk zijn om een Rookvrije Generatie sneller te realiseren.

Categorieën
Netwerk nieuws Nieuws

Sigaretten niet minder betaalbaar geworden, ondanks tabaksaccijns

De accijnsverhogingen die in Nederland plaatsvonden tussen 2010 en 2020 blijken onvoldoende te zijn geweest om roken minder betaalbaar te maken. Dat blijkt uit onderzoek van Universiteit Maastricht (UM), vandaag gepubliceerd in Nicotine & Tobacco Research. Hoewel de prijs van een pakje sigaretten jaarlijks licht steeg, nam ook het inkomen van Nederlanders toe, waardoor de betaalbaarheid van tabak in tien jaar tijd vrijwel gelijk is gebleven. Dat terwijl accijnsverhoging een zeer effectieve maatregel is om roken te ontmoedigen. Naast structurele, jaarlijkse accijnsverhogingen van voldoende formaat, zouden beleidsmakers daarom ook een standaard correctie voor toegenomen koopkracht moeten meenemen.

Tot nu toe onvoldoende accijnsverhoging

 De onderzoekers van de Universiteit Maastricht geven aan dat om roken daadwerkelijk minder betaalbaar te maken, het cruciaal is dat accijnsverhogingen niet alleen groot genoeg zijn, maar ook met enige regelmaat plaatsvinden, bijvoorbeeld jaarlijks.

“Het doel van accijnsverhogingen is dat mensen minder gaan roken, doordat tabak minder betaalbaar wordt. Dat levert gezondheidswinst op”, zegt onderzoeker Cloé Geboers, verbonden aan UM en het Trimbos-instituut. “De geplande verhogingen in 2023 en 2024 van elk ongeveer 1 euro zijn daarmee een goed begin.”

De onderzoekers benadrukken dat het daarbij belangrijk blijft om accijnsverhogingen te combineren met andere maatregelen. Vooral om groepen te ondersteunen die meer moeite hebben om te stoppen met roken.

Voldoende draagvlak

De meerderheid van de Nederlanders is voorstander van het verhogen van accijnzen op tabak, om te voorkomen dat jongeren beginnen met roken (80%) en om rokers te stimuleren om te stoppen (76%). Dat blijkt uit het jaarlijkse draagvlakonderzoek tabaksontmoediging, uitgevoerd door Gezondheidsfondsen voor Rookvrij (2022).

Om roken daadwerkelijk terug te dringen pleit Gezondheidsfondsen voor Rookvrij voor structurele jaarlijkse accijnsverhogingen van minimaal 10%, gecombineerd met een standaard correctie voor toegenomen koopkracht.